Talk to Papa Joe: Giabusaran sa amo

DEAR Papa Joe,

Tawga lang ko og Inday, 20, usa ka katabang sa balay. Wala gyud ko sweldohi sa akong amo nga babaye kay kuno naa kuno koy relasyon sa iyang bana. Di sad siya gusto mohawa ko kay ebidensya daw ko niya para mo-file og kaso sa iyang bana para annulment.

Paet kaayo ko karon kay wa pa koy kwarta, makahuwam lang ko og ginagmay sa akong silingan. Dagmalan pa gyud ko niya ug kon mosukol ko, ingnon ko niya nga pwede ko niya ipapatay. Manugo lang kuno siya og mopatay nako. Bisan gibadlong na ni siya sa iyang bana, di gyud mopatuo. Hasta pud iyang mama kay mag-apil-apil, mao nagbantay na ko ron.

Kini nga suwat kay gi pa e-mail ra ni nako sa akong silingan nga buotan kay di man ko kalakaw sa gawas. Wa sad koy kwarta. Ang naka pait pa gyud wala koy cellphone kay iyang giembargo kay ebedensya sad kuno kay gihulaman man gud ni ni Sir kay wala siyay load. Unya nahabilin sa ilang kama mao gaduda siya nga naa miy relasyon sa iyang bana ug naa miy gibuhat kon wala siya. Unsaon man ni nako, Sir? Palihug ko og tambag.

INDAY

Inday,

Kon nakahimo ka og tunol sa imong amiga sa imong suwat, pwede nimo siya suguon nga ipa-report kining tanan sa kapulisan or sa womens desk sa kapulisan para maaksyunan na imong problema. Kay kon pasagdahan na nimo, basin unsa na hinuon ang mahitabo nimo.

Kon kahibawo ka sa address ninyo, pamalihug sa imong amiga nga ipahug ang suwat para makapangayo ka og tabang sa imong pamilya. Ang kuyaw lang og sinabutan na nila sa amo nimo nga lalake para di ka ma swelduhan, libre sila. Kay kon tarong na siya nga pagkalalake, di na niya i-tolerate ang sitwasyon kay mapagan siya ana. Naa ra bay mga amo nga mga marukoy sad. Ubos ang tan-aw sa ilang mga katabang. Aksyuni nana sa di pa ulahi ang tanan.

PAPA JOE

Heartline: Kiat si partner

Dear Heartline,

May bf po ako na may asawa na, tapos marami kami sa buhay niya. Pang-anim na po ako. Sabi niya, sa akin po niya nakita ang totoong pagmamahal. Kasi inaalagaan ko siya na para bang tunay ko ng asawa. Pero lagi akong nagseselos kasi palagi niyang ka-text yung isa kasi maluwag daw sa pera. Pero ako daw yung mahal niya. Maniwala pa kaya ako sa mga sinasabi niya? Pero alam mo na feel ko rin naman na mahal niya ako. At alam mo rin ba na may anak na siya sa labas? At gusto rin niya na magka-anak din kami. Sa tingin mo kaya tama rin na magka-anak din ako sa kanya? Mahal na mahal ko ang taong eto. Sana mapayuhan niyo po ako.

0948***

Hi dear,

Waging-waging kaayo ka sa imong ka-martiran ba. Tuo sab gyud ka nga ikaw ra gyud ang iyang gimahal. Kung ikaw lang ang iyang gimahal, how come nga sige gihapon siya'g text anang laing babaye, nga according to you "maluwag" sa kwarta.

Well, nahug nga gamitan ang drama, unya sa tan-aw nimo, he is faithful sa ingon ana niya nga binuhatan?

I understand you love him kay kung ikaw pay pasultihon, "mahal na mahal ko ang taong eto," which in fact alang kanako, dili siya worth it sa imong love, tungod sa iyang pagka-maluibon.

Kini nga klase sa tawo ang mga sigurista. Why? Tungod, hadlok silang buwagan o makigbulag sa ilang partners, tungod di nila buot nga maputol ang na-avail nila nga "good things" from them.

It is so sad pero this is happening. A reality na usahay, we are blinded tungod lagi sa sobra natong pagmahal sa usa ka tawo.

Dili man dautan ang magmahal ba, apan mao lagi sa sobra natong pagmahal sa usa ka tawo, moabot sa point nga in-denial kaayo ta nga bisan sayop na gani, hala deadma lang, pa as if nga okay ra, bisan og di na maayo.

Let's be honest to ourselves. Mao nay importante.

Dili ta magpaka-plastikan galore kay in the end, kita man gihapon ang mag-antus niini.

Ikaw sab, ayaw kaayo pagka-blind anang kabuang sa imong partner, basin sa sobra nimong pagsabot, kaw ray makaluluoy. Sakto gyud ang panultihon nga kung mahigugma ka, ayaw kalimot nga managana sab kag alang sa imong kaugalingon. Lisud ni siya buhaton, pero sooner you will realize nga importante diay kini.

Ayaw na sab paghimo og laing reason nga mas makaluluoy ka. Magpa-anak kaniya. Then how sure ka nga mahimo siyang responsable nga amahan ug kapikas nimo? Karon pa gani, sige'g iring-iring sa imoha pang atubangan. Pamilyado pa siya. OMG gyud!

Kalma lang. Take it slowly, di man kontest ning love life ba. Planuha og maayo te kay mas lisud na nga molihuk og may extra baggage ka na.

I-sure nang partner nimo. Unya na dasdas anang mga butang nga mas kumplikado, kung siya mismo responsable na.

Basin mahug hinuon nga mabilin ka sa ere, solo flight ang imong drama.

Wake up girl, ayaw kaayo i-feel ang tanan. Huna-hunaa sab ang long-term nga kaayuhan sa imong kaugalingon ug sa imong umaabot nga pamilya.

If makita nimo to him nga daw way plano sa life, well, time na siguro na you distance yourself. Di man forever nga sweet-sweet na lang, kiss dinhi, hug didto ang drama. Let's be practical.

Talk to Papa Joe: Sayop nga lakang

DEAR Papa Joe,

Ako si Junerlio, taga Talisay, 25 ang edad, usa ka security guard. Ang akong suliran mahitungod sa among relasyon sa akong land lady nga 30 na kapin ang edad ug minyo pero ang bana naa sa Saudi.

Maayo kaayo ni og tinagdan namo kining bayhana pero wala ko magdahom nga mosangko sa usa ka relasyon. Nagsugod ni dihang iya kong gibilin sa ilang balay nga tupad ra sad sa boarding house kay mangompra siya kay nibiya man ang iyang katabang kay niuban sad sa uyab. Kay wa man ko’y duty atong panahuna, nisugot ko. Pag-uli niya gikan sa merkado, nakit-an nako siya nga gipaningot sa pagbitbit sa iyang tinda dayon nihangyo siya nga maligo sa. Sa paggawas niya tapis ang tualya, nilingkod siya atubangan nako ug nakig-istorya.

Ambot ba basta naay niulbo namong duha ug nahitabo gyud ang init nga pakighilawas ug nasundan ug nasundan kadto hangtod nga niabot ang higayon nga nabuntis siya. Diri na nagsugod ang kalbaryo namong duha. Maluoy na ko niya kay siya na ang sumsuman sa mga tawo sa boarding house ug sa mga silingan. Bisan wala pa sila makahibawo nga ako ang amahan, klaro kaayo nga ako ang padungog dungugon. Okay ra na ingon ana unta pero nisamot ang problema ron kay taliabot na ang iyang bana sunod buwan ug talianak na sad siya mga duha pa ka buwan gikan karon.

Unsaon man nako ni? May mahimo pa ba ko kay kon ako ang pabut-on, mag-uban na lang mi sa babaye dala ang iyang usa ka anak. Palihug tambagi ko.

JUNERLIO

Junerlio,

Dili sayon ang imong problema. Lisod na solusyunan. Uwahi na ang pagbasol. Mao na na ang resulta sa butang nga gibuhat nga wala hunahunaa. Ang plano nimo nga makigpuyo sa babaye solusyon sad para malikay ang babaye sa iyang bana. Apan andam na ba ka? Naa ba kay saktong ikabuhi nila nga naanad baya na nga maayo ang kahimtang.

Daghan ang pwede mahitabo ana. Pwede mo mapreso. Pwede sad ka ipapatay sa bana.

Depende na sa dagan sa utok sa iyang bana. Kon kaya nimo, mas maayo nga motug-an sa ang babaye sa bana niya para klaro nga mobiya siya kay nakasala siya. Pahibaw-a sad ang imong mga ginikanan ug pangayo sad og ideya nila kon maayo ba imong plano. Kay sa laktod nga pagkasulti, lisod magbunga og nindot inyong relasyon kay dili mao ang sugod niini. Daghang salamat.

PAPA JOE

Tambagi ko Noy Kulas: Shock absorber

DEAR Noy Kulas,

Tagoa lang ko sa ngan nga Tito, taga Mandaue City. Nag-study ko sa Cebu City. Di lang nako isulti asa kay parte ra ba ni ang akong problema sa akong pag-study.

Naa koy maestra sa usa sa akong mga subject nga sexy. Di man kaayo siya gwapa but sexy gyud siya nga tan-awon tungod kay maayo siya modala sa iyang gisul-ob. Maayo siya og batasan ug managad gyud namong iyang mga tinun-an. Single pa siya. Akong nahibaw-an nga di pa sila dugay nga nagbuwag sa iyang uyab nga tua sa abroad.

Dihay time nga nagkasugat mi sa usa ka mall. Iya kong gi-invite og pangape. Nauwaw ko kay ako siyang maestra. Ni-pour out siya sa iyang kaguol. Nisulti siya nga wa siyay kasumbongan sa iyang kaguol kay layo iyang pamilya ug wa siyay klarong higala. So, nahimo kong shock absorber niya, maingon tang pu’nga. Unya kay duna na man siyay cell number nako, usahay manawag siya nga maghilak. Mosulti siya nako nga gimingaw siya sa iyang uyab.

Way nakahibawo ining nahitabo karon kay basin pa unya lain og perception ang ubang tawo. Sa nagkadugay ra ba, naluoy ko niya kay klaro kaayo nga helpless siya. Besides, kon di lang ko estudyante niya, di man lain ang iyang gibuhat unta kay pulos mi single. Ang ako lang nga kuyawan sab ko kay basin asa padung ning among open nga communication nga secret.

Unsa may imong ikatambag nimo, Noy? Di kaha siya madaut kon mahibaw-an nga usa sa iyang mga estudyante dunay di ordinary nga relasyon?

TITO

To,

Wa may dautan kon ang imong instructor manawag nimo aron moyabo sa iyang gibati nga kaguol sa ilang break-up. Mas nakatabang ka pa man gani niya nianang iyang gibating kaguol karon. Dunay mga time nga laing tawo nanginahanglan kanato og tabang, usa na niini ang pagduyog sa ilang problema. Kini bitaw nga pagpanambag nako, usahay, dunay mga letter sender nga mahimo sab kong shock absorber, apan sa mubo lang nga panahon kay giyahan man nako what to do.

Dunay mga kaso sa suicide nga ang hinungdan mao ang grabeng depression tungod kay nag-inusara sa pag-atubang sa problema ang mao nga tawo. Kay he-she felt alone ug nabug-atan, mao nang nagkutlo sa kinabuhi. Naay uban di sab ganahan nga mo-reach out sa uban labina kon nakita nila nga di interesado. At least, ikaw nagpakitag kaikag.

Kana kay nakatabang ka niya, basin at the end sa semester, dako-dako ka og gradong madawat niya. Apan tan-awa lang sab kon di ka ma-disturb sa imong pagtuon. Prangkahi lang sab siya kon di ka busy. Sa akong tan-aw, maorag ganahan sab ka niya kay matod mo pa, sexy. Naa ran a ninyong duha unya kay pulos mo single.

NOY KULAS

Tambagi ko,Noy Kulas: Kalit lang

Dear Noy Kulas,

THIS is just an issue between me and my classmate nga gay. I’m also gay. Nagsugod ning issue namo diri sa school. At that exact moment nagtuon mi kay naay upcoming exam. Nag-busy ko sa akong tuon. Wa ko kabantay nga sige na siya og patagad nako apan wa ko ka beep back niya. I thought lain iyang gitawag because kahibawo siya nga nagtuon ko then naa pud koy kaestorya nga lain kay nagpatudlo ko.

Wa ko katagad niya the whole day. Iya unta diay nga tuyo nga mag “chika” mi. After the class ug nakauli na mi, nikalit siya og drama sa text nga namastos nako. Wa na lang pud ko mi-react kay I know modako ra unya. The next day, mao gihapon ang drama, sige na siya og panulti ug mga mean nga words. So nagpaespiya ko sa ako nga girl nga classmate, as in daw init siya og dugo nako tungod lang sa wa ko katagad niya.

Nagpakahilom nalang ko para di na modako ang storya. So, that means nga ako nalang ang nidawat sa “sala” nga di man unta matawag niani.

Sala ba diay ang magpakahilom ug sa point nga di ko katagad kay busy ko? I’m just too bothered about these things ang issues. Please tambagi ko, Noy.

MARRIE

Marrie,

Kon imo siyang tubagon pinaagi sa text, di maayo kay naa man siya sa kasuko nimo. Ang labing maayo niana mao ang pagpakigsulti kaniya. Pinaagi sa pagpakigsulti makahibawo ka kon nganong siya nasuko nimo.

Ang imong pagpakahilom di usab maayo kay na-perceive ni niya nga di siya importante alang kanimo. Ang pagpakahilom mosamot sa kalagot sa tawo. Instead mokalma ang tawo, ang silence mopada­ngilag sa kasuko kon pasagdan lang. Mopalawom sa kasungian nga nagsugod lang sa miscommunication, misunderstanding ug miscommunication.

Wa gud siya makahibawo nga nagsige diay og panawag nimo. Ikaw sa imong dapit ganahan ka nga di tubagon sa tawo nga imong gitawagan? Di ka gyud malipay, I’m sure.

Kon magsultihanay man mo, ayaw kasuko. Bahala nag unsay iyang isulti. Pasagdi siyang mosulti nganha nimo. Kon mahuman na siya, ikaw na sab.

Ayaw gyud pagsapaw kon unsa man ang iyang gisulti. Hinunoa paminawa siyag maayo unsay hinungdan sa iyang kasuko.

But kon magsultihanay man mo, kinahanglan nga dunay mediator. Kanang kaila ninyo nga way gidapigan aron maoy mobadlong o magsilbeng naa sa tunga nga mobadlong kon magsapaway na mo og estorya. Kining paagiha mao ni ang makasulbad sa inyong problema. I know nga kamong duha pulos nangasakitan. Busa husaya na ninyong duha. Sa di ka pa moatubang, mas maayo nang mag-ampo ka sa Ginuo sa di ka pa makig-atubang kaniya.

NOY KULAS

Tambagi ko Noy Kulas: Basta driver, sweet lover

DEAR Noy Kulas,

Minyo ko. Gusto kong malamdagan ang akong huna-huna. Nagsugod ni niadtong January lang dihang akong gikaila ang usa ka taxi driver nga usa sab ka minyo.

Usa ka higayon siya ang akong nasakyan dihang nipauli ko sa balay gikan sa office.

Nagkatinan-away mi sa akong pagsulod sa taxi. Didto nagsugod nga nagkaestorya mi.

Uncomfortable kaayo ko sa pagsugod.Nangayo ko og number niya. Iya sab kong gihatagan.

Ako sab siyang giteksan sa akong number pag-abot sa balay. Didto na nagsugod ang among teksanay.

Ambot unsay nahitabo nako nga wa na man ko maka-control sa akong kaugalingon. Ingon sa nahigugma na man ko niya bisan daghan ang nanguyab nako kaniadto nga mga degree holder ug negusyante nga nitanyag nako og maayong kinabuhi. Nibalibad ko nila labina karon nga minyo na ko. Apan karon wa na ko kahibawo kon nganong naa ko ining taxi driver. Sa pagkatinuod kining mao nga lalake wa manguyab nako. Dihang nisakay na sab ko sa iyang taxi naghawok man mi sa sulod. Nisulti siya nako og I love you. Unya dunay nahitabo tali namong duha.

Ang akong bana usa ka overseas foreign worker samtang ang iyang asawa ikakita niya kon mopauli siya. Nagduha-duha ko kon nahigugma ba gyud siya nako kay dunay higayon nga nangayo siya og P2,000 nako kay duna siyay i-renew. Di man ko niya papletihon kon kuhaon ko niya sa office. Nisulti sab siya nako nga di ko mo-text niya kon siya mopauli sa ilaha samtang siya di manghasol kon mahiuli ang akong bana. Mao ni ang among nasabutan. Please tambagi ko. Wa pa makaabot og buwan ang among relasyon.

CONFUSED

Confused,

Di man mo matter kon nahigugma ba nimo ang mao nga lalake o wa. Ang dakong isyu ani mao ang extra-marital relationship ninyong duha nga pulos man mo minyo. Busa, di na lang ko motubag sa imong pangutana kon nahigugma ba nimo nang tawhana. Usual question gyud ni sa mga babaye nga makigrelasyon og lalake.

Putla nang inyong relasyon. Pag-ilis og numero, i-delete ang iyang number ug ayaw na pagsakay kaniya. If possible, mas maa­yong mag-PUJ na lang ka aron makalikay kang matintal ka na usab. Naay mga taxi driver nga abtik kaayo basta babaye. Naa bitaw koy kaestoryang mga taxi driver, maayo kaayong mokuwentada sa ilang mga babaye. Naay uban nga mga asawa og OFW ilang nabiktima, kuwarta intawon nga pinadala sa bana ang ilang napahimudsan. Proud pa kaayong moestorya.

Huna-hunaa ang sakripisyo sa imong bana nga giaguwanta ang kalayo niya ninyong duha.

Di baya lalim ang bation sa usa ka partner nga mahilayo sa iyang pamilya. Ila ning buhaton aron dunay maa­yong ugma ang pamilya. Iya ning giaguwanta alang nimo ug sa inyong anak. Mao ni ang hinuktokan mo kanunay.

Pag-ampo sa Ginuo aron ka hatagan og kaisog ug kusog nga maka-resist sa tentasyon. Gikinahanglan mo ang kaisog aron makigbuwag kaniya. Likayi samtang di pa uwahi ang tanan. Basin uwahi na unya ang imong pagbasol.

NOY KULAS

Talk to Papa Joe: Itom nga sekreto

DEAR Papa Joe,

Tawga ko sa ngalan nga Ban Ban, 20, taga habagatang bahin ning dakbayan. Nagtungha ko sa usa ka unibersidad. Graduating na ko. Daghan na kaayo ko og nadunggan nga susama sa akong sitwasyon apan puno kini sa intriga.

Dili suod among pamilya sulod sa balay, maora og mga tawo-tawo ang among relasyon, labi na ang akong inahan diri kanako. Wala man gud koy amahan. Init ang dugo sa akong mama nako pero pinangga ko sa akong apuhan nga karon 60 anyos na kapin. Pinaangkan ang akong mama ug matag pangu­tana nako sa iyaha kabahin sa akong papa, masuko siya ug moingon nga nalumos sa sabaw.

Wala ko magdako sa amo kay naa ko nagpuyo sa akong auntie diri sa Sugbo. Dili ko kadugay sa amo kay palargahon dayon ko og balik sa akong mama ug mga apuhan kay matag uli nako sa amo, maora ba og ang tanang tawo motutuk nako.

Hangtod nga usa ka adlaw niana last year, niuli ko. Pagkanaug pa nako sa tricycle, maorag nanglibak ang mga tawo nako. Pero wala sila kabantay na nadungog nako sila dihang nalipat sila ug naa ko sa ilang likod. Didto nadunggan nako ang makapanglimbawot nga tsismis nga matod pa nga ang ako diay nga amahan kay ang ako rang lolo. Sa kahubog na-rape niya ang akong mama.

Karon naglibog ko kon unsay akong buhaton. Gusto nako silang kasilagan apan gusto kong maluoy sa akong mama. Pero nasilag sad ko niya kay ngano nga trataron ko niyag ingon ani nga wa man koy labot sa nahiabo. Palihug tambagi ko.

BAN BAN

Ban Ban,

Wheeew! Di kaya sa akong powers ni ang imong problem. Kinahanglan nga modangop ka sa Labawng Makagagahum para giyahan ka sa imong problema. Pero kon ako lang ang imong pasultihon, mas maayo nga ingnon nimo si Mama nimo sa imong nadunggan kay basin mao ra nay makapagawas niya sa bati niyang trinataran nimo ug makasabot na ka ngano.

Lain sad ana, since naa ra diay puyo ang imong mama sa imong mga apuhan, siguro napasaylo na nila ang usag usa apan di maayo ilang tinagdan kay naa silay gitaguan nga itom nga sekreto. Unyag kahuman nimo og komprotase nila, pwede na ka mopalayo pagbalik para makalayo ka sa intriga nga makadaot ra nimo. Kon mahimo, aghaton nimo si Mama nimo nga mopalayo sad. Ana lang ug daghang salamat sa lahi nimong tampo.

PAPA JOE